ทุกวันนี้ เราให้ความสนใจกับวัตถุมากกว่า สิ่งที่เป็นนามธรรม จึงได้ให้คุณค่ากับสิ่งที่จับต้องสัมผัสได้ มากกว่าสิ่งที่จับต้องสัมผัสไม่ได้  พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราทั้งหลาย ได้เสด็จอุบัติขึ้นมาบนโลก ได้ทรงขจัดปัดเป่าความทุกข์ ของมวลมนุษยชาติด้วยน้ำพระธรรมคำสอนของพระองค์ ซึ่งเป็นไปเพื่อขจัดความยึดมั่น ถือมั่น ในสังขารทั้งปวง อันเป็นเหตุนำสันติสุขแท้จริงมาสู่จิตใจของผู้ปฏิบัติตาม 

ในอดีตคนไทยเราไม่ถือว่าพระเครื่องเป็นของสินค้าที่แลกเปลี่ยนหรือซื้อขาย เป็นเงินทองได้ หากจะเป็น การเปลี่ยนมือจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งก็จะเป็นการให้กันฟรีๆ ไม่คิดมูลค่าเป็นเงินทองเหมือนการ ซื้อขายสินค้าอื่น ๆ อย่างดีก็แค่เอาสิ่งของมาแลกกัน หรือแลกเปลี่ยนกับพระเครื่องที่ตนเองมีอยู่ ไม่มีการ คิดว่าพระเครื่องของใครจะมีมูลค่าสำคัญมากกว่ากัน

ต่อมาพระเครื่องสำคัญ ๆ ที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์และมีค่าในอดีตก็เริ่มหายากมากขึ้นเพราะจำนวนประชากรมีมากขึ้น พระเครื่องมีจำนวนเท่าเดิมความต้องการของคนมีมากขึ้น  จึงทำให้พระเครื่องกลายมาเป็นสินค้าที่จะต้องแลก เปลี่ยนด้วยเงินตรา  เมื่อมีความต้องการจะได้พระเครื่องที่ชอบใจ แต่เจ้าของเดิมเขาก็หวงแหน จึงไม่ยอมที่จะให้กันเปล่า ๆ เขาจึงต้องพยายามด้วยการใช้เงิน เข้าทำนองว่า “เงินย่อมง้างได้ทุกอย่าง” เท่านั้นละ เจ้าของพระแม้จะใจแข็งอย่างไรแต่เมื่อ มีกลิ่นของพระเจ้า “เงินตรา” มันช่างหอมหวานเสียนี่กระไร  จึงจำเป็นต้องขายพระไปด้วยความอาลัย(แต่ดีใจที่ได้เงิน) เมื่อพระเครื่องได้กลายเป็นสินค้าที่มีการซื้อขายกันก็เลยมีขบวนการพุทธพานิชเกิดขึ้นโดย ทำมาหากินกับพระเครื่อง ขายพระเกร็งกำไร และทำให้มีคนจำนวนมากที่มุ่งแต่ราคากำไร มาบดบังคุณค่าที่แท้จริงของพระเครื่อง

ในเรื่องของการสร้างพระเครื่องนั้น วัตถุประสงค์ก็มีต่าง ๆ มากมายดังกล่าวมาข้างต้นแต่ก็มีสิ่งหนึ่งที่เป็น แก่นสารสาระจริง ๆ ของพระเครื่อง ดังที่สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้ตรัสไว้ในพระนิพนธ์ เรื่องเจ็ดตำนานและสิบสองตำนานพุทธมนต์ ว่า

“พุทธศาสนา จึงเป็นศาสนาที่ยุติด้วยเหตุและผลตามสัจจะคือตามความเป็นจริง แต่ว่าแม้เช่นนั้น  บุคคลก็ยังมิได้ปฏิบัติไปตามที่พระพุทธเจ้าได ้ทรงสั่งสอน แม้ว่าจะแสดงตนว่าเป็นผู้นับถือพุทธศาสนา  ก็มีเป็นอันมากที่มิได้ปฏิบัติไปตามที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสั่งสอน  ดังคนไทยเรานี้เองเป็นอันมากก็กล่าวได้ว่าเป็นผู้นับถือพุทธศาสนากันเป็นส่วนมาก  แต่ว่าการนับถือศาสนาของคนไทยเรานี้ มีเป็นอันมากที่นับถือ กันตามตระกูลคือ  ตามบรรพบุรุษที่นับถือกันมา  พ่อแม่เป็นผู้นับถือพุทธศาสนา  ลูกเกิดมาก็พลอยนับถือพุทธศาสนาไปด้วย  ตั้งแต่จำความได้เป็น พ่อแม่ไหว้พระก็ไหว้พระ  เป็นพ่อแม่ทำบุญก็ทำบุญ  พ่อแม่ไปวัดก็ไปวัด  ดั่งนี้เป็นต้นก็เป็นไปตามตระกูล และแม้ว่าจะได้เข้าศึกษาพุทธศาสนา รู้พุทธศาสนาไปโดยลำดับ แต่ก็ยังทิ้งสันดานเดิมไม่ได้  จึงยังมิได้ปฏิบัติพุทธศาสนากันตามสมควร

ดังเช่นในการถึงสรณะนี้ ก็ถึงพระพุทธ  พระธรรม  พระสงฆ์ เป็นสรณะ  แต่ก็อดมิได้ที่จะนับถือไปในด้านศักดิ์สิทธิ์ที่จะช่วยคุ้มครองป้องกันอันตราย
อะไรต่างๆ ในด้านศักดิ์สิทธิ์ ตลอดจนถึงในด้านอำนวยลาภผลอะไรต่างๆ  จึงได้เกิดการนับถือพระเครื่องเป็นต้น ในด้านมีคุณภาพต่างๆ  อำนวยป้องกัน อันตราย  อำนวยลาภผล และเมื่อได้สร้างพระพุทธปฏิมาขึ้น  แม้ในขั้นแรกก็เพื่อเคารพบูชา  เพื่อให้ระลึกถึงพระพุทธเจ้า  พระธรรม  พระสงฆ์  เป็น
พุทธานุสสติ  ธรรมานุสสติ  สังฆานุสสติ  เพราะว่าการเคารพบูชาโดยไม่มีวัตถุอะไรหรือระลึกถึงโดยไม่มีวัตถุอะไรให้มองเห็นได้  ก็รู้สึกว่าโปร่งๆ  โล่งๆ และเมื่อมีวัตถุให้ตาเห็นอยู่บ้าง  วัตถุที่ตาเห็นนี้ก็จะส่งเข้าไปถึงใจทำนองเป็นกสิณ  ที่เป็นวัตถุอันจะนำให้จิตเป็นสมาธิ  บุคคลในโลกนี้จึงพอใจในการสร้างวัตถุที่เคารพขึ้นสำหรับสักการบูชาเป็นอันมาก  แม้ในทางพุทธศาสนาเอง  ในขั้นแรกจะไม่นิยมสร้างเป็นรูปบุคคล  ก็สร้างเป็นเพียงที่สำหรับประทับนั่งของพระพุทธเจ้า  ก็ทิ้งว่างๆ เท่านั้นให้นึกเอาเองว่าพระพุทธเจ้าประทับที่นั่น  โดยยังไม่สร้างองค์พระพุทธเจ้าลงไป 

ต่อมาจึงมีการสร้างพระพุทธรูปขึ้นจนถึงสร้างเป็นองค์เล็กๆ ที่จะนำติดตนไปสำหรับสักการบูชา  แม้เช่นนั้นคนสามัญทั่วไป ก็อดมิได้ที่จะนับถือในด้านศักดิ์สิทธิ์หรือขลังต่างๆ ทั้งนี้ก็เพราะว่าคนเรายังมีสังโยชน์ทั้ง ๑๐  ประการอยู่ด้วยกัน เป็นต้นว่า 
สักกายทิฏฐิ ความเห็นยึดถือว่ากายของตน  วิจิกิจฉา  ความเคลือบแคลงสงสัย  สีลัพพตปรามาส  ความยึดถือศีลและวัตร  เช่นความยึดถือในด้านขลังหรือในด้านศักดิ์สิทธิ์ที่จะอำนวยให้เกิดผลต่างๆ ตามต้องการ ตัดสังโยชน์ทั้ง ๓  เสียได้จึงจะเป็น โสดาบัน  บุคคลซึ่งเป็นอริยบุคคลขั้นที่ ๑

เมื่อยังตัดไม่ได้ก็ยังเป็นสามัญชนทั่วไปที่เรียกว่า  ปุถุชน คนยังมีกิเลสหนา  เพราะฉะนั้น  อดไม่ได้เพราะยังมีความเห็นยึดถือในศีลและวัตรที่ปฏิบัติในด้านขลังในด้านศักดิ์สิทธิ์  เป็นต้น  ดั่งนั้นเมื่อมานับถือพระพุทธเจ้า  พระธรรม  พระสงฆ์  ก็อดไม่ได้ที่จะนับถือเหมือนอย่างว่าพระพุทธเจ้าเป็นเทพผู้ศักดิ์สิทธิ์ หรือว่าได้ศึกษามีความรู้ว่าพระองค์ได้ เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้วไม่มีวิญญาณ  ความเป็นเทพของพระองค์เหมือนอย่างเทวดานั้นไม่มีเพราะสิ้นกิเลสแล้ว  นิพพานแล้ว
ก็ยังนับถือว่ามีเทพเข้าสิง คือมีอารักขเทพต่าง ๆ ซึ่งรักษาพระพุทธรูปอาจจะอำนวยได้ ก็นับถือกันไปอย่างนั้นอีก  อันเป็นมูลให้นิยม ในเครื่องรางของขลังต่างๆ อันนี้เป็นสันดานของคน  เมื่อยังมีสังโยชน์อยู่ก็ต้องมีสันดานอย่างนี้ เพราะฉะนั้น  บรรดาพระอาจารย ์ทั้งหลายเองซึ่งเป็นพระภิกษุ  จึงได้ถูกหาว่าได้อำนวยให้มีเครื่องรางของขลังต่างๆ นี้ขึ้นเป็นอันมาก  ก็เป็นการปฏิบัติผิดในพุทธศาสนา  ซึ่งในข้อนี้ท่านพระอาจารย์ทั้งหลายที่ท่านมุ่งทำด้วยจิตบริสุทธิ์  มุ่งที่จะช่วยเหลือบุคคล  หรือมุ่งที่จะสร้างสรรค์พระพุทธศาสนา  สร้างสรรค์วัดวาอารามก็มีอยู่เป็นอันมาก  บรรดาท่านที่มุ่งผิดก็มีอยู่  สำหรับท่านที่มุ่งผิดก็ยกไว้  ก็เป็นอันว่าผิด

หนังสืออ้างอิง ตำนานพระพุทธมนต์ โดย สมเด็จพระญาณสังวรฯ หน้า ๒๐ - ๒๔